حاملگی اکتوپیک یا خارج رحمی چیست؟

حاملگی اکتوپیک یا خارج رحمی چیست؟

از لقاح تا حاملگی، مراحل مختلفی در بدن یک زن اتفاق می افتد. یکی از این مراحل زمانی است که یک تخمک بارور شده، برای اتصال خود به رحم سفر می کند. در حاملگی خارج رحمی، تخمک به رحم وصل نمی شود و در عوض ممکن است به لوله فالوپ، حفره شکم یا دهانه رحم متصل شود. در حالی که آزمایش بارداری نشان می دهد که فرد باردار است. ولی تخمک نمی تواند در جای دیگری غیر از رحم رشد کند. بر طبق گزارش آکادمی پزشکان خانواده آمریکا، میزان حاملگی اکتوپیک یک به 50 است یعنی از هر 1000 نفر، 20 نفر درگیر این حاملگی می شوند. درمان سریعتر حاملگی خارج رحمی می تواند شانس حاملگی سالم در آینده را افزایش داده و از بروز مشکلات احتمالی  جلوگیری کند. در این مقاله من، علیرضا چمکوری، به حاملگی اکتوپیک یا خارج رحمی می پردازم.

چه عواملی منجر به ایجاد حاملگی خارج رحمی می شود؟

علت بارداری خارج رحمی همیشه مشخص نیست ولی  در بعضی موارد، موارد زیر با بارداری خارج رحمی مرتبط هستند:

  • ایجاد التهاب و یا زخم در لوله های فالوپ، ناشی از عفونت یا جراحی های قبلی
  • عوامل هورمونی
  • ناهنجاری های ژنتیکی
  • نقص بدنی یا ژنی در هنگام تولد
  • موارد یا عمل های پزشکی که بر شکل و وضعیت لوله های فالوپ و اندام های تولید مثلی تاثیر می گذارند.

چه کسانی در معرض خطر حاملگی خارج از رحمی قرار دارند؟

همه ی زنانی که از لحاظ جنسی فعال هستند در معرض خطر حاملگی خارج رحمی قرار دارند و عوامل زیر نیز می تواند خطر حاملگی اکتوپیک را افزایش دهد.

  • بارداری در سن 35 سال و بالاتر
  • سابقه جراحی لگن، جراحی شکم یا سقط های متعدد
  • سابقه بیماری التهابی لگن (PID)
  • سابقه آندومتریوز
  • وجود یا بستن لوله های داخل رحمی
  • استفاده از داروهای ضد باروری
  • سیگار کشیدن
  • سابقه  حاملگی اکتوپیک یا خارج رحمی
  • سابقه بیماری های مقاربتی مانند سوزاک یا کلامیدیا
  • ناهنجاری های ساختاری در لوله های فالوپ

اگر هر یک از عوامل فوق را دارید با پزشک متخصص مشورت کنید تا خطرات ناشی از بروز حاملگی خارج رحمی در آینده به حداقل برسد.

علائم حاملگی خارج رحمی چیست؟

تهوع و درد پستان علائم شایع در هر دو حاملگی خارج رحمی و رحمی است. علائم زیر در بارداری خارج رحمی شایع تر است و در صورت مشاهده سریعا به پزشک مراجعه کنید.

  • درد شدید در شکم، لگن، شانه یا گردن
  • درد شدید که در یک طرف شکم ایجاد می شود
  • لکه بینی یا خون ریزی های سبک یا سنگین در واژن
  • سرگیجه یا غش
  • فشار روده ای

تشخیص حاملگی خارج رحمی

اگر گمان می کنید درگیر بارداری خارج رحمی هستید ، سریعاً به پزشک مراجعه کنید. بارداری خارج رحمی را نمی توان از معاینه فیزیکی تشخیص داد. قدم دیگر برای تشخیص، سونوگرافی سه بعدی است که پزشک توسط آن می تواند محل کیسه حاملگی را تشخیص دهد. پزشک شما ممکن است برای شما آزمایش خون برای تعیین سطح HCG و پروژسترون بنویسد. اینها هورمون هایی هستند که در دوران بارداری وجود دارند. اگر این هورمون ها شروع به افزایش کنند یا برای چند روز ثابت بمانند و کیسه حاملگی در سونوگرافی تشخیص داده نشود، احتمال بارداری خارج رحمی وجود دارد. اگر علائم شدیدی مانند درد یا خونریزی شدیدی دارید، ممکن است زمان کافی برای بررسی این موارد وجود نداشته باشد. لوله فالوپ در این موارد می تواند پاره شود و باعث خونریزی شدید داخلی شود. در این موارد پزشک فورا دستور به یک عمل جراحی اضطراری می دهد.

درمان حاملگی خارج رحمی

حاملگی اکتوپیک برای مادر خطرناک است و جنین نیز قادر به رشد نیست. بنابراین بهتر است در اسرع وقت برای سلامت مادر و همچنین بارداری در آینده، خارج شود. گزینه های درمانی با توجه به محل حاملگی و پیشرفت آن متفاوت است.

دارو

پزشک شما ممکن است برای جلوگیری از ترکیدن و پاره شدن توده اکتوپیک، چندین دارو تجویز کند. طبق گزارش AAFP، یک داروی متداول برای این روش درمانی، متوترکسات است. متوترکسات دارویی است که رشد سریع سلول های توده اکتوپیک  را متوقف می کند. اگر این دارو را استفاده می کنید، آزمایش خون منظم دهید تا مطمعن شوید دارو موثر است. در صورت موثر بودن، علائمی شبیه سقط جنین ایجاد می شود که شامل موارد زیر است:

  • دل درد
  • خونریزی
  • عبور بافت ها از واژن

در موارد بسیار نادری ممکن است که به عمل جراحی بعد از دارو نیاز باشد. در دارودرمانی، متوترکسات خطرات صدمه به لوله فالوپ را که در عمل جراحی وجود دارد را به همراه ندارد. ولی تا چندین ماه پس از مصرف این دارو نمی توانید باردار شوید.

عمل جراحی

در این روش بسیاری از جراحان پیشنهاد می دهند که جنین را برداشته و هر گونه آسیب ایجاد شده، ترمیم شود. به این روش لاپراتومی گفته می شود. اگر عمل جراحی ناموفق باشد، جراح ممکن است لاپراتومی را تکرار کند. در صورت آسیب دیدن لوله فالوپ، ممکن است جراح آن را خارج کند.

مراقبت در منزل

پس از عمل جراحی، پزشک مواردی را برای تمیز نگه داشتن جای عمل به شما گوشزد می کند. هر روز آنها را برای جلوگیری از عفونت بررسی کنید. برخی از موارد در زیر ذکر شده است.

  • عدم توقف خونریزی
  • خونریزی شدید
  • بروز عفونت از محل زخم ناشی از جراحی
  • قرمز شدن
  • تورم

بعد از عمل جراحی می توانید انتظار خونریزی سبک را داشته باشید که می تواند تا شش هفته ادامه دار باشد. مواردی که بعد از عمل باید رعایت کنید در زیر ذکر شده است.

  • از بلند کردن اجسام بیشتر از 4.5 کیلوگرم خودداری کنید
  • برای جلوگیری از یبوست مایعات زیادی بنوشید
  • استراحت به لگن( دوری از رابطه جنسی، استفاده از تامپون و دوش واژینال)
  • تا حد ممکن در هفته اول بعد از عمل جراحی استراحت کنید و از هفته دوم فعالیت خود را به مرور زمان افزایش دهید.

اگر درد شدید دارید و یا احساس می کنید چیزی غیر عادی است به پزشک خود اطلاع دهید.

وضعیت بعد از حاملگی اکتوپیک در بلند مدت چیست؟

چشم انداز بلند مدت حاملگی اکتوپیک یا خارج رحمی بستگی به این دارد که آیا این امر باعث آسیب جسمی شده است یا خیر. بسیاری از افرادی که دچار حاملگی اکتوپیک شده اند در آینده بچه دار شده اند.  اگر بعد از حاملگی اکتوپیک هر دو لوله فالوپ سالم باشد یا یکی از لوله ها هنوز سالم باشد، تخمک می تواند به طور طبیعی بارور شود. با این حال، اگر شما سابقه مشکل در بارداری داشته باشید، می تواند روی باروری شما در آینده تاثیر گذار باشد و خطر ابتلا به بارداری خارج رحمی را افزایش دهد.

منابع

http://www.aafp.org/afp/2000/0215/p1080.html

هشدار جدی: مقالاتی که در آنچه منتشر می شوند صرفا جهت آگاهی شما و آموزش در مورد موضوع مربوطه می باشد و در صورت بروز مشکل نباید به عنوان مرجع تصمیم گیری شما در نظر گرفته شود و مراجعه به پزشک متخصص الزامی می باشد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *